24 Tháng Chín 2021 ..:: DOANH NGHIỆP » Tin tức chung ::.. Đăng Nhập
 Xem chi tiết
Khống chế nợ vay: lường không hết, chết doanh nghiệp
(Cập nhật: 12/09/2015 05:11:43)

Luật chỉ nên khống chế mức nợ vay, thông qua lãi vay, trên lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp thay vì trên vốn chủ sở hữu.

Theo dự thảo “Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế” thì nếu “chi phí trả lãi tiền vay vốn tương ứng với khoản vay vượt quá năm lần vốn chủ sở hữu (5:1) đối với lĩnh vực sản xuất, vượt quá bốn lần vốn chủ sở hữu (4:1) đối với các lĩnh vực còn lại” thì sẽ không được trừ vào chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp  (TNDN). Cơ quan soạn thảo - Bộ Tài chính - cho rằng quy định này là nhằm “góp phần đảm bảo an toàn tài chính cho doanh nghiệp, khuyến khích tích tụ, đầu tư trực tiếp... tăng tính lành mạnh của nền kinh tế và góp phần chống chuyển giá”.

Doanh nghiệp nên vay nợ bao nhiêu: từ lý thuyết đến thực tiễn

Việt Nam cũng giống với các nước là chi phí lãi vay được khấu trừ vào chi phí trước khi tính thuế TNDN.

Với mức thuế TNDN hiện nay 22% và lãi suất tiền vay khoảng 10%, khi vay nợ, doanh nghiệp sẽ được hưởng một tấm chắn thuế 2,2%. Giả dụ doanh nghiệp A vay ngân hàng B 100 tỉ đồng, sẽ hưởng lợi 2,2 tỉ. Nhưng như vậy không có nghĩa doanh nghiệp A vay 1.000 tỉ đồng sẽ hưởng được tấm chắn thuế 22 tỉ. Ngân hàng B thấy rủi ro cho vay 100 tỉ khác với 1.000 tỉ nên sẽ định giá phần rủi ro này vào lãi suất. Chưa kể nếu doanh nghiệp A là công ty cổ phần, giá cổ phiếu cũng bị rớt theo do thị trường chiết khấu phần rủi ro này vào giá.

Cái giá của sử dụng nợ quá cao sẽ do thị trường trừng phạt, ngoại trừ trong lĩnh vực ngân hàng, thì vay nợ nhiều hay ít là quyết định riêng của doanh nghiệp mà Chính phủ không thể áp đặt. Chỉ trong trường hợp xuất hiện các thất bại của thị trường, Chính phủ mới can thiệp thông qua chính sách thuế để chỉnh sửa các lệch lạc này. Chẳng hạn khi ngân hàng B là một bên có liên quan với công ty A, họ có thể dàn xếp một khoản cho vay chống lưng (back to back loan), với việc một tập đoàn X nào đó trong nước hoặc nước ngoài bảo lãnh ngân hàng B cho công ty A vay. Đến đây vấn đề không còn là chuyện lựa chọn cấu trúc vốn theo lý thuyết kinh tế mà lại là hành vi trốn thuế và chuyển giá.

Doanh nghiệp vay nợ nhiều nhưng nếu đầu tư hiệu quả, lợi nhuận cao lên làm cho phần lãi vay trên lợi nhuận trước thuế vẫn không đổi thì không nên bị quy là... vốn ẩn (tức vốn mỏng theo cách nói của Bộ Tài chính).

Không thể hiểu đây là thông lệ quốc tế

Khái niệm “vốn mỏng” theo cách nói của Bộ Tài chính về các doanh nghiệp có vốn vay vượt quá nhiều lần vốn chủ sở hữu trong tờ trình dự thảo luật này có thể gây hiểu lầm. Chẳng hạn ngành dệt may Việt Nam hiện có tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu ước lên đến 8-10 lần. Giả dụ con số này phù hợp với trung bình ngành và đặc điểm tự  nhiên của ngành nghề là gia công thì đâu thể gọi là vốn mỏng hay dày được.

Luật thuế các nước sử dụng thuật ngữ “thin capitalization”, một số nhà kinh tế và chuyên gia thuế gọi là “hidden capital”, để hàm ý đây không là một khái niệm kinh tế thuần túy mà liên quan đến hành vi chuyển lợi nhuận hoặc chuyển giá.

Để tránh hiểu lầm ngay từ cái nhìn đầu tiên, tốt nhất luật nên gọi là vốn (chủ sở hữu) ẩn. Phần nợ (ẩn sau đó là vốn chủ sở hữu) được tài trợ từ bên có liên quan nhằm mục đích chuyển giá phải được xem như vốn cổ phần, phải được ứng xử như cổ tức và phải bị đánh thuế thay vì hưởng được tấm chắn thuế.

Bộ Tài chính khẳng định quy định “vốn mỏng” - tức “vốn ẩn” hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế. Hiểu như thế và áp dụng máy móc vào hoàn cảnh Việt Nam có thể dẫn đến những thiết kế chính sách không hiệu quả.

Các nghiên cứu về vốn ẩn cho thấy đây không phải thông lệ mà thuộc về khía cạnh cạnh tranh thuế quốc tế. Các quốc gia phải cân nhắc xem các nước khác đưa các quy định này như thế nào để mình áp dụng cho bằng hoặc nhẹ hơn. Chính quyền Obama (Mỹ) chẳng hạn, rất lo ngại liệu quy định tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu quá thấp 1:1,5 hiện nay có làm các công ty Mỹ chuyển trụ sở sang các nước khác. Nhiều nước vì vậy đã phải thay đổi quy định này liên tục, như Anh đã thay đổi ba lần trong giai đoạn 1994-2004, Đức ba lần trong giai đoạn 2000-2007. Ngoài ra trong tổng số gần 200 nước trên thế giới, cũng chưa tới một phần ba nước áp dụng, đa phần là các nước phát triển, một số nước nhỏ ở châu Âu, và một vài quốc gia khác ở châu Á như Nhật, Trung Quốc (Hồng Kông không áp dụng). Phần lớn các quốc gia châu Á và Đông Nam Á không áp dụng quy định này.

Rất dễ thấy đây là vấn đề phức tạp, có liên quan nhiều đến hiểu biết chuyên sâu về tài chính của cơ quan thuế và tòa án nên dễ dẫn đến những ứng xử tùy tiện và có thể ảnh hưởng đến thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Nước nhỏ có cách làm khác các nước lớn

Nhiều nghiên cứu cho thấy nếu một nước nào đó có quy mô nền kinh tế nhỏ mà áp dụng máy móc giống như các nước phát triển bằng việc quy định tự động các tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu thì hiệu quả mang lại sẽ không cao.

Chẳng hạn gần tới năm quyết toán thuế, khi thấy tỷ lệ nợ vay vượt quá quy định, công ty mẹ tìm cách bơm thêm vốn chủ sở hữu cho công ty con để làm giảm tỷ lệ này xuống. Thế là xuất hiện những tranh cãi liên quan đến thời điểm trong năm tính giá trị các khoản nợ và vốn cổ phần (tính bình quân theo tháng hay theo quí), hay điều chỉnh theo tỷ giá hối đoái như thế nào đây.

Với hàng loạt những phức tạp dễ gây tranh cãi như thế nên những quốc gia nhỏ ở châu Âu chẳng hạn, đã áp dụng quy định khá đơn giản nhưng rất tinh tế là khống chế lãi tiền vay không được vượt quá một tỷ lệ nhất định trên lợi nhuận trước thuế trong một năm.

Đánh giá chung và một vài đề xuất

Các nghiên cứu cho thấy khi thiết kế chính sách thuế đối với vốn ẩn, một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu phải chú ý là tính trung lập của vốn nhập lượng (Capital-import neutrality). Khái niệm này hàm ý gánh nặng thuế đối với các doanh nghiệp trong nước, nước ngoài và giữa các ngành nghề phải giống như nhau (dự thảo của Bộ Tài chính phân tỷ lệ này khác nhau giữa các ngành là không đúng với nguyên tắc này).

Tuy nhiên, đánh giá mới nhất về vốn ẩn (trong chương trình BEPS mà tổ chức OECD ban hành năm 2013, cập nhật vào tháng 2-2015), tại trang 16 của báo cáo “Interest Deductions and other Financial Payments”, có ghi: “Tổng hợp từ các nghiên cứu, cho đến giờ vẫn chưa có đủ các chứng cứ thuyết phục liệu các quy tắc khống chế lãi vay có tác động thực sự như thế nào đối với đầu tư nước ngoài”.

Nếu quy định về vốn ẩn không khắc phục đáng kể tình trạng chuyển giá của các doanh nghiệp FDI, của các tập đoàn kinh tế lớn có nhiều mối quan hệ, mà chỉ tác động tiêu cực đến các doanh nghiệp nhỏ và giữa các ngành nghề trong nước thì thật bất công.

Nếu Bộ Tài chính vẫn kiên quyết trình Quốc hội thông qua quy định về vốn ẩn, trước mắt có thể thiết kế quy tắc điều chỉnh để hạn chế tình trạng này.

Không nên quy định tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu thành một con số cố định nào đó. Vì cơ chế này mang tính tự động nên nguy hiểm ở chỗ cứ doanh nghiệp nào vượt ngưỡng sẽ bị chế tài. Giả dụ trường hợp của doanh nghiệp rơi vào thời điểm lãi suất đang xuống thấp do Ngân hàng Nhà nước nới lỏng tiền tệ để khuyến khích doanh nghiệp vay nợ hay thị trường trái phiếu đang diễn biến thuận lợi, doanh nghiệp có thể tăng tối đa tỷ lệ vốn vay thì sao?

Luật chỉ nên khống chế lãi vay trên lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp. Doanh nghiệp vay nợ nhiều nhưng nếu đầu tư hiệu quả, lợi nhuận cao lên làm cho phần lãi vay trên lợi nhuận trước thuế vẫn không đổi thì sẽ không rơi vào trường hợp bị quy cho là vốn ẩn.

Trần Ngọc Thơ

Nguồn: TBKTSG


Tin - Bài khác
Trong thời gian đánh giá thầu có được thay đổi nhân sự?
Ưu đãi về thời gian miễn giảm thuế đối với DN
Ám ảnh kiểm tra chuyên ngành
Doanh nghiệp “sợ” văn bản dưới luật
Giấy phép xuất khẩu gạo đang “trói chân” doanh nghiệp
Nhập máy móc cũ: Bỏ hết yêu cầu về "chất lượng còn lại"
Doanh nghiệp bắt buộc phải có kế toán trưởng?
Ban hành danh mục các dự án được Chính phủ bảo lãnh
Hướng dẫn xử lý các khoản nợ vay của công ty nông, lâm nghiệp
Thông tin về chính sách thuế, hải quan mới đến kiều bào
Dấu ấn Nhà nước và "Phương án Trầm Bê"
Sáu tác động của tỷ giá mới đến nền kinh tế
Thi hành Luật Doanh nghiệp "chịu sức ép quá tải"
Tăng lương 16%: DN cả nước tăng gánh nặng phí xã hộ
Mua với giá 0 đồng không có nghĩa không tốn tiền
Nới tỷ giá: Tác động ra sao đến doanh nghiệp?
Nhân dân tệ mất giá 4%, thị trường thế giới chao đảo
Sẽ miễn thuế nhập khẩu ôtô, xe máy phân khối lớn từ EU
Liên Bộ Tài chính và KH &ĐT hướng dẫn cơ chế quản lý tài chính đối với hoạt động xúc tiến đầu tư
Sẽ miễn thuế nguyên liệu nhập để sản xuất xuất khẩu
EU bỏ ngay 85,6% số dòng thuế cho hàng nhập khẩu từ VN
6 Nghị định hướng dẫn Luật DN, Luật Đầu tư sẽ có trước 15/9
10 thỏa thuận thương mại quan trọng giữa EU và Việt Nam
Quy định mới của Luật Hải quan sửa đổi: Tạo nhiều thuận lợi về thủ tục hải quan
“Những ngành kém lợi thế, sức cạnh tranh yếu sẽ bị thiệt hại ở nhiều mức độ khác nhau”...
Hướng dẫn điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
Thi hành Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp mới: Ba cách giải quyết bế tắc
Bộ KHĐT: Nhiều DN vẫn “phòng thủ” cơ quan nhà nước
Thêm mặt hàng hưởng thuế suất 0% khi nhập khẩu
Thấy gì từ đề nghị Ngân hàng Nhà nước cho ngân sách vay 30.000 tỷ?
Trang 1 trong 6Đầu tiên    Trước   [1]  2  3  4  5  6  Tiếp   Cuối    
ĐỐI TÁC TP.HCM
ĐỐI TÁC BÌNH DƯƠNG
ĐỐI TÁC BÀ RỊA - VŨNG TÀU
ĐỐI TÁC VĨNH LONG
ĐỐI TÁC ĐỒNG THÁP
LIÊN KẾT WEBSITE
NGƯỜI DÙNG TRỰC TUYẾN
People Online Thành viên online:
Visitors Khách: 28
Members Thành viên: 0
Total Users Tổng cộng: 28

SỐ LƯỢT TRUY CẬP

3,913,762