02 Tháng Tám 2021 ..:: HÌNH SỰ ::.. Đăng Nhập
 Xem chi tiết
Tách chuyện giam khỏi chuyện điều tra
(Cập nhật: 26/08/2015 06:14:24)

Thực tiễn cho thấy, oan sai chủ yếu bắt nguồn từ bức cung, nhục hình trong điều tra xét hỏi ở giai đoạn tạm giữ, tạm giam. Vì vậy, cần phải có thiết chế giám sát chặt chẽ và minh bạch hóa quá trình tiền tố tụng này.

Ngày 17-8-2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến đối với dự thảo Luật tạm giữ, tạm giam. Nhiều đại biểu cho rằng, để hạn chế bức cung, nhục hình dự luật cần phải tách hệ thống nhà tạm giữ, trại tạm giam ra khỏi cơ quan điều ra.

Anh đá bóng, em cầm còi

Quá trình giám sát của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội trong thời gian qua cho thấy vấn đề bức cung, nhục hình chủ yếu xảy ra trong giai đoạn điều tra đối với người bị tạm giữ, tạm giam. Do đó, để hạn chế bức cung, nhục hình, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện cho rằng, dự thảo Luật tạm giữ, tạm giam cần quy định tách bạch giữa cơ quan tạm giữ, tạm giam với cơ quan điều tra.

Vì, điều 10 của dự luật vẫn giao cho Bộ Công an chức năng quản lý thực hiện chế độ tạm giữ, tạm giam (với hệ thống cơ sở giam giữ gồm: trại tạm giam thuộc bộ công an, trại tạm giam thuộc công an cấp tỉnh, nhà tạm giữ thuộc công an cấp huyện). Vì vậy, nhiều đại biểu đã đề nghị sửa lại theo hướng: tổ chức lại hệ thống nhà tạm giữ, trại tạm giam theo ngành dọc (bộ quản lý), để đảm bảo tính độc lập, tránh bức cung, nhục hình.

Cụ thể của đề xuất này là chuyển quyền quản lý một số trại tạm giam (thuộc Bộ Công an) từ Cơ quan Cảnh sát điều tra (Tổng cục Cảnh sát) và Cơ quan an ninh điều tra (Tổng cục An ninh) sang cho Tổng cục Thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp (Tổng cục 8). Dù cơ quan quản lý các trại tạm giam và cơ quan điều tra đều trực thuộc Bộ Công an nhưng là hai cơ quan khác nhau nên sẽ tránh được hiện tượng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”.

Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương cho rằng đề nghị tách hệ thống trại tạm giam, nhà tạm giữ khỏi cơ quan điều tra để đảm bảo độc lập là phù hợp. Thực tế, Bộ Công an cũng đang tách các cơ sở tạm giữ, tạm giam ra khỏi cơ quan điều tra như thành lập Cục Quản lý hướng dẫn tạm giam, tạm giữ thuộc Tổng cục 8. Hai cơ quan điều tra của công an thuộc Tổng cục an ninh và Tổng cục cảnh sát hoàn toàn độc lập với Tổng cục 8.

Thực tế, hiện nay ở cấp tỉnh thì trại tạm giam là đơn vị cấp phòng độc lập. Phòng cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp đảm nhiệm công tác quản lý trại tạm giam. Một phó giám đốc công an tỉnh không phải là thủ trưởng cơ quan điều tra trực tiếp phụ trách thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp. Tương tự ở huyện cũng vậy - giữa cơ quan điều tra và cơ quan quản lý trại tạm giam, tạm giữ có sự phân định.

Tuy nhiên, việc tách chức năng quản lý nhà tạm giữ, trại tạm giam khỏi cơ quan điều tra và giao cho một cơ quan khác (cũng thuộc Bộ Công an) cũng chỉ mang tích độc lập tương đối. Vì thực tế, ở cấp huyện, cấp tỉnh dù cơ quan điều tra và cơ quan quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ độc lập với nhau, nhưng vì hai đơn vị này đều chịu sự chỉ đạo của công an huyện và công an tỉnh nên tính hợp tác của hai cơ quan này thường cao hơn tính kiểm soát lẫn nhau.

Một vị luật sư thuộc đoàn Luật sư TPHCM ví von: nếu Bộ Công an vẫn tiếp tục quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ (nhưng chuyển chức năng quản lý từ cơ quan điều tra sang cơ quan thi hành án hình sự) thì cũng giống như, trước đây, cơ quan điều tra “vừa đá bóng, vừa thổi còi”; bây giờ là “anh đá bóng, em thổi còi” - vì cơ quan điều tra và cơ quan thi hành án hình sự đều trực thuộc Bộ Công an.

Chính vì vậy, trong một hội thảo góp ý cho dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự (sửa đổi) mới đây, ông Scott Ciment, cố vấn chính sách của Chương trình Phát triển của Liên hiệp quốc, cho rằng để cơ quan quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ thật sự độc lập với cơ quan điều tra thì chức năng quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ nên giao cho Bộ Tư pháp như nhiều nước khác [đã làm].

Theo ông Ciment, khi đó mối quan hệ giữa cơ quan điều tra và Bộ Tư pháp sẽ có tính độc lập cao hơn; vì Bộ Tư pháp quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ như “một cái kho giữ người”, cơ quan điều tra cần thì Bộ Tư pháp “xuất” và “nhập”, quản lý chặt nên sẽ hạn chế được chuyện cơ quan điều tra lạm dụng bức cung, nhục hình”, ông Ciment nói.

Tăng các thiết chế giám sát

Tuy nhiên, để đảm bảo quyền của người bị tạm giữ, tạm giam như quy định của dự luật(*) và hạn chế được bức cung, nhục hình dẫn đến án oan sai thì quy trình tố tụng hình sự hiện nay cần được điều chỉnh theo hướng đề cao quyền con người như Hiến pháp 2013 quy định.

Theo luật sư Lê Thành Kính, không những cần phải tách bạch chức năng quản lý các trại tạm giam, nhà tạm giữ ra khỏi cơ quan điều tra (thậm chí ra khỏi Bộ Công an) mà còn phải trang bị các máy ghi âm, ghi hình trong các phòng hỏi cung, tạm giam; đồng thời phải cho luật sư tham gia ngay giai đoạn tạm giữ, tạm giam cũng như cho họ (luật sư, người bào chữa) quyền thu thập tài liệu chứng cứ.

Cùng với dự thảo Luật tạm giữ, tạm giam, dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự cũng đang sửa đổi theo hướng thừa nhận quyền im lặng của bị can. Theo luật sư Phan Trung Hoài, Đoàn luật sư TPHCM, việc dự luật tố tụng hình sự thể chế hóa nội hàm khái niệm “quyền im lặng” của người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo; đồng thời trao cho luật sư, người bào chữa quyền thu thập tài liệu chứng cứ là một bước tiến bộ.

Ông Hoài cho rằng, quyền im lặng sẽ góp phần giúp các bị can tránh được ép cung, nhục hình (nếu có); nhưng để hạn chế thấp hơn nữa khả năng oan sai thì dự luật tố tụng cần thiết kế các điều luật tạo sự công bằng trong tranh tụng - trong tranh tụng người buộc tội và người gỡ tội phải có sự công bằng - quy định rõ cho phép luật sư gặp khách hàng của mình từ khi bị tạm giam, tạm giữ.

Bình luận về sự công bằng trong tranh tụng, ông Scott Ciment cho rằng quyền của luật sư trong việc tiếp cận các đối tượng bị tạm giam, tạm giữ rất quan trọng; vì cùng với “quyền im lặng” nó sẽ hạn chế được việc bức cung, nhục hình - thực tiễn cho thấy, không chỉ ở Việt Nam, việc bức cung, nhục hình chỉ diễn ra trong giai đoạn tạm giam, tạm giữ để điều tra.

Vì vậy, trong hội thảo góp ý hoàn thiện dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự mới đây ông Ciment “tư vấn” cho Ủy ban Tư pháp của Quốc hội “nên giới hạn thời gian tạm giam, tạm giữ chỉ từ 24 – 72 giờ và cơ quan điều tra phải thông báo cho người bị bắt các quyền của mình, trong đó có quyền im lặng. Đồng thời, phải lắp đặt các thiết bị ghi âm, ghi hình tại nơi xét hỏi, nơi tạm giam, tạm giữ”.

Ngoài ra, để hạn chế việc bức cung, nhục hình cần thành lập một cơ quan thực thi pháp luật độc lập để điều tra những cáo buộc về hành vi tra tấn, và khiếu nại đối với điều tra viên; đào tạo đội ngũ điều tra viên có những kỹ năng xét hỏi hiện đại nhằm lấy lời khai mà không phải áp dụng những hình thức đối xử không phù hợp.

“Nhưng, để tránh oan sai, điều quan trọng nhất vẫn là pháp luật cần quy định tòa án không chấp nhận chứng cứ bằng hình thức tra tấn, ngược đãi để chống lại người bị buộc tội.”, ông Scott Ciment nói.

(*) Được bảo đảm tôn trọng tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản; được bảo đảm chế độ ăn, ở, mặc, tư trang, chăm sóc y tế, sinh hoạt tinh thần, gửi, nhận thư, nhận quà, nhận sách, báo và tài liệu khác; được bảo đảm thực hiện quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư, người khác bào chữa; được gặp người thân và luật sư, người đại diện... (điều 9)

Quang Chung

Nguồn: TBKTSG


Tin - Bài khác
Kiến nghị không hạn chế số lần gặp của luật sư với người bị giam giữ
Sửa Bộ luật hình sự: Bổ sung thêm tội không tôn trọng tòa án
Nên bổ sung tội can thiệp vào việc xét xử của thẩm phán, hội thẩm
Nhiều ‘kẽ hở’ dễ dẫn đến oan, sai
Không nên xử lưu động người chưa thành niên
"Đại án" ở Sóc Trăng: 18 kháng cáo, VKS kháng nghị tăng án
Không chứng minh được tội phạm, phải bồi thường oan
Người bị oan chấp nhận lời xin lỗi của VKS
1.346 ngày tù oan và 5 phút xin lỗi
Để không còn ám ảnh ‘chết ở trụ sở công an’
Tội đến 15 năm tù: Phải có luật sư
VKSND TP.HCM chính thức xin lỗi ông Trương Bá Nhàn
‘Cướp nhẫn kim cương’ thành cướp điện thoại ‘cùi bắp’
Bớt giam giữ, phạt tù người chưa thành niên
Vụ Lý Nguyễn Chung: Tòa có nên trả hồ sơ?
Không cứu giúp dẫn đến nhiều người chết sẽ bị tù đến 7 năm
Vụ chìm ca nô tại Cần Giờ: Cục đăng kiểm cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật cho tàu vật liệu PPC
Những trường hợp được đặc xá năm 2015
Xem xét đặc xá nhân dịp Quốc khánh năm 2015
Nhiều người đánh một, quy tội làm sao?
Hướng dẫn công tác đặc xá năm 2015
Lấy ý kiến Nhân dân về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)
“Quyền im lặng" cân bằng với "Quyền kết tội"
Nên bỏ thủ tục cấp giấy chứng nhận bào chữa
Cấp giấy chứng nhận bào chữa: Bên bỏ, bên giữ?
Bỏ giấy chứng nhận bào chữa là hợp lý
Bỏ giấy chứng nhận bào chữa để không gây khó luật sư
Kiểm sát viên nên xét hỏi trước
ĐBSCL: Hàng loạt thanh niên vào tù vì được bạn gái cho... "quan hệ"!
Bất ngờ xuất hiện người phụ nữ kiến nghị hoãn chi trả 7,2 tỷ đồng bồi thường cho ông Chấn
Trang 1 trong 7Đầu tiên    Trước   [1]  2  3  4  5  6  7  Tiếp   Cuối    
ĐỐI TÁC TP.HCM
ĐỐI TÁC BÌNH DƯƠNG
ĐỐI TÁC BÀ RỊA - VŨNG TÀU
ĐỐI TÁC VĨNH LONG
ĐỐI TÁC ĐỒNG THÁP
LIÊN KẾT WEBSITE
NGƯỜI DÙNG TRỰC TUYẾN
People Online Thành viên online:
Visitors Khách: 23
Members Thành viên: 0
Total Users Tổng cộng: 23

SỐ LƯỢT TRUY CẬP

3,865,344